• LOGIN
  • No products in the cart.

โรคของคนกินคลีนมากเกินไป!! จนเกิดปัญหา?

ภาวะที่การกิน “ดี” เกินไป จนก่อให้เกิดปัญหา ลักษณะของผู้ที่มีภาวะนี้คือ จะมีความหมกมุ่นกับการเลือกบริโภคอาหารและพฤติกรรมสุขภาพอย่างอื่นมากกว่าปกติ

เมื่อพูดถึงเรื่องการควบคุมอาหาร คนก็คิดว่าเป็นสิ่งที่ดีใช่มั้ยคะ  แต่ถ้าป้าจะพูดว่า มันมีกรณีที่การมุ่งเน้นไปที่การควบคุมอาหารอย่างเคร่งครัดกลับกลายเป็นปัญหา จนอาจนำไปสู่พฤติกรรมการกินที่ผิดปกติ (disordered eating; DE) ได้ คิดว่าอย่างไรคะหลายๆ คนอาจจะยังรู้สึกว่า มันเป็นไปได้เหรอ มาลองติดตามกันดูค่ะ

ภาวะที่การกิน “ดี” เกินไป จนก่อให้เกิดปัญหา ในทางวิชาการเรียกว่า Orthorexia nervosa (ON) ค่ะ ลักษณะของผู้ที่มีภาวะนี้คือ จะมีความหมกมุ่นกับการเลือกบริโภคอาหารและพฤติกรรมสุขภาพอย่างอื่นมากกว่าปกติ เช่น จะเลือกบริโภคเฉพาะอาหารที่ตนเองคิดว่า “ดีและมีประโยชน์” ทำให้ชนิดอาหารที่ตนเองจะบริโภคอยู่ในวงจำกัด พยายามทำให้อาหารทุกมื้อมีความสมบูรณ์แบบ มีการสร้างเงื่อนไขเกี่ยวกับการกินอาหารของตนเองขึ้นมาอย่างเคร่งครัด จนทำให้การกินไม่ใช่พฤติกรรม แต่กลายเป็นพิธีกรรมที่ห้ามผิดเพี้ยนแทน

 

สรุปเป็นข้อๆ คือ

1. ไม่สามารถควบคุมวงจร “กินเมื่อหิว หยุดเมื่ออิ่ม” ได้

 

2. แบบแผนอาหารจำกัด ขาดความยืดหยุ่น

 

3. อาหารและน้ำหนักกลายเป็นเรื่องที่กินเวลาชีวิตมากจนกระทบชีวิตด้านอื่น ๆ

เนื่องจาก ON ยังไม่มีการระบุตัวชี้วัดที่ชัดเจนเหมือนกับพฤติกรรมการกินที่ผิดปกติอื่นๆ เช่น anorexia หรือ bulimia nervosa จึงยังไม่ถูกจัดเป็นกลุ่มโรคการกินผิดปกติ (eating disorder) นะคะ เป็นเพียงแค่พฤติกรรมการกินที่ผิดปกติเท่านั้น แต่ความหมกมุ่นนี้ทำให้เกิดผลเสียอย่างไร? ที่เป็นปัญหาอันดับหนึ่งคือ อาจนำมาสู่ปัญหาทางจิตได้ค่ะ เพราะต้นเหตุของปัญหาอยู่ที่ความหมกมุ่นต่อพฤติกรรม จนสูญเสียความพอดีของชีวิตในมิติอื่นๆ ไป อาการส่วนหนึ่งจะคล้ายกับโรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-compulsive disorder; OCD) ค่ะ ในส่วนของผลกระทบทางโภชนาการ จะขึ้นอยู่กับพฤติกรรม ON เลยค่ะ ถ้าจำกัดชนิดของอาหารที่บริโภคมากๆ ก็อาจทำให้ได้รับพลังงานและสารอาหารไม่เพียงพอ ซึ่งสารอาหารตรงส่วนนี้ไม่ได้หมายถึงแค่คาร์โบไฮเดรต โปรตีน และไขมัน แต่ยังรวมถึงวิตามินและแร่ธาตุอื่นๆ ที่มีรายงานก็เช่น แคลเซียม เหล็ก โพแทสเซียม วิตามินบี เช่นเดียวกันค่ะ

การศึกษาเกี่ยวกับ ON ยังมีไม่มากนัก แต่ก็เริ่มมีมากขึ้นๆ มีการศึกษาที่น่าสนใจพบว่าในกลุ่มนักกีฬาและผู้ที่ออกกำลังกาย พบว่าเกือบๆ 30% มีพฤติกรรมที่สอดคล้องกับภาวะ ON หลายๆ คนอยากจะมีรูปร่างที่สวยงาม มีพละกำลัง มีสมรรถภาพทางการกีฬาดี อาหารและโภชนาการเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญ ประเด็นคือ ความกังวลและความใจจดใจจ่อที่มากเกินควรกับการกินอาหารเพื่อสุขภาพนั่นแหละค่ะที่เป็นความผิดปกติ และอาจกลายเป็นผลเสียต่อสุขภาพแทนค่ะ

โดยสรุปแล้ว ไม่ได้หมายความว่าการกินเพื่อสุขภาพเป็นเรื่องที่ไม่ดี ยังไงก็เป็นเรื่องที่ดีและควรทำนะคะ เพียงแต่ว่าขีดจำกัด ความสามารถ ความชอบของแต่ละคนก็ย่อมต่างกัน การ push ตัวเองเกินขีดจำกัดจนกลายเป็นความหมกมุ่น ตรงนี้แหละค่ะที่ป้าว่าเป็นเรื่องที่ไม่ดี

แน่นอนว่าสำหรับคนที่ออกกำลังกายและต้องการมีรูปร่างที่ดี ต้องคำนึงถึงอาหารมากกว่าคนทั่วๆ ไป แต่ไม่ใช่การจำแนก “อาหารดี อาหารแย่” และหมกมุ่นกับพฤติกรรมอาหาร (เช่น ชั่งตวงวัดอาหารทุกอย่างจนเกินความพอดี) จนเกิดพฤติกรรมตามที่กล่าวมาด้านบน ถ้าเริ่มรู้ตัวอย่างนี้ ต้องเริ่มค่อยๆ ปรับนะคะ เพราะการกินไม่ใช่แค่การป้อนพลังงานเข้าสู่ร่างกาย แต่การกินควรจะเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้คุณภาพชีวิตในภาพรวมดีขึ้นทั้งร่างกายและจิตใจค่ะ

อ้างอิง

Kratina K. Orthorexia Nervosa. National Eating Disorders Association. [Accessed March 2016 at https://www.nationaleatingdisorders.org/orthorexia-nervosa]

Segura-Garcia C, et al. Orthorexia nervosa: A frequent eating disordered behavior in athletes. Eat Weight Disord. 2012; 17: e226-33.

Varga M, et al. When eating healthy is not healthy: orthorexia nervosa and its measurement with the ORTO-15 in Hungary. BMC Psychiatry. 2014; 14: 59.

Koven NS, et al. The clinical basis of orthorexia nervosa: emerging perspectives. Neuropsychiatr Dis Treat. 2015; 11: 385-94.

Copyright © 2016. Whatdidsheeat?
X